علوم سیاسی - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ٤ - چكيده پايان نامه هاى رشته علوم سياسى دانشگاه باقرالعلومع
چكيده پايان نامه هاى رشته علوم سياسى دانشگاه باقرالعلومع
عنوان: مفهوم اصلاح و انقلاب در انديشه سياسى معاصر شيعه (مورد ايران)
استاد راهنما: دكتر سيد احمد موثقى
استاد مشاور: حجه الاسلام والمسلمين محمدتقى آل سيد غفور
مقطع: كارشناسى ارشد علوم سياسى
دانشجو: نصرالله شريفى
ايران معاصر همواره يك جامعه در حال تغيير بوده است. راهكارى كه انديشمندان
دينى در مرحله اول براى دست يابى به تغيير برگزيدند اصلاح سلطنت مطلقه و تبديل آن
به سلطنت مشروطه بود تا از آن طريق به اهدافى چون آزادى, استقلال, حكومت قانون,
عدالت, پيشرفت و حفظ هويت ملى و مذهبى كشور برسند. با وارد شدن رضاخان به عرصه
سياسى ايران و شكل گيرى سلسله پهلوى, انديشمندان شيعى در بين سال هاى ١٣٠٠ تا
١٣٤٠ تلاش فكرى و عملى خود را براى وادار كردن رژيم پهلوى به اصلاح و تإمين
اهداف آن به كار بردند. كودتاى ٢٨ مرداد بر اصرار رژيم پهلوى در اصلاح ناپذيرى
دلالت داشت.
سلسله حوادثى كه در نيمه اول دهه ١٣٤٠ به وقوع پيوست, تإكيدى بر اصلاح ناپذيرى
رژيم پهلوى بود; از اين رو انديشمندان دينى براى دست يابى به اهداف گفتمان اصلاح,
راهكار انقلاب را در پيش گرفته و به گفتمان انقلاب روى آوردند. اين گذار گفتمانى
از اصلاح به انقلاب را ما در تفاسير مبارزه طلبانه انديشمندان دينى از برخى مفاهيم
شيعى نظير تقيه, امر به معروف و نهى از منكر, عاشورا, انتظار و حكومت در عصر
غيبت, مى توانيم دريابيم.
عنوان: نقش روحانيت در تحولات سياسى معاصر ايران (انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامى)
با تإكيد بر بحران مشروعيت
استاد راهنما: دكتر سيد رحيم ابوالحسنى
استاد مشاور: حجه الاسلام والمسلمين محمدتقى آل سيد غفور
مقطع: كارشناسى ارشد علوم سياسى
دانشجو: مرتضى علويان
از جمله نظريات درباره بى ثباتى و تحولات سياسى, بحران مشروعيت است. بحران
مشروعيت زمانى حاصل مىآيد كه جامعه پذيرى سياسى در جامعه منتهى به دوگانگى يا
چندگانگى باورهاى سياسى و به ويژه ناسازگارى باورهاى جامعه با ايدئولوژى و
كاركردهاى نظام سياسى گردد. باورهاى سياسى در جامعه از طريق جامعه پذير شكل
مى گيرد كه عمدتا به صورت هاى حفظ و نگهدارى فرهنگ سياسى, تغيير و تحول در فرهنگ
سياسى و خلق فرهنگ سياسى انجام مى گيرد. از اين رو آنچه در اين پژوهش مورد بررسى
قرار گرفته, بررسى نقش نهاد روحانيت به عنوان يكى از عوامل و كارگزاران
جامعه پذيرى سياسى در شكل گيرى انقلاب مشروطه و انقلاب اسلامى است.
پژوهش حاضر در سه بخش به موضوع فوق پرداخته است: در بخش اول, ضمن بررسى مباحث
جامعه پذيرى سياسى, فرهنگ و هويت سياسى و مشروعيت, پيوند آنها مورد مطالعه قرار
گرفته و چارچوبى نظرى براساس مكتب كاركردگرايى ـ ساختارى ارائه شده است; در بخش
دوم, تلاش شده نقش نهاد روحانيت به عنوان يك عامل در جامعه پذيرى سياسى در سال هاى
قبل از انقلاب مشروطه بررسى گردد و فرهنگ سياسى را كه آنان به دنبال آن بوده اند,
بيان شود; در بخش سوم, محور زمانى بحث, از سال ١٣٤١ به بعد را شامل مى شود كه
روحانيت به رهبرى امام خمينى(ره), وارد مرحله تازه اى از فعاليت هاى سياسى خود
مى گردد, كه ضمن بيان زندگى و تفكر دو شخصيت برجسته روحانيت, راه هاىارتباطآنان
بامردم و ويژگى هاى فرهنگى, ايدئولوژيكى وسياسى نظام پهلوىنيزبيان مى شود.
با توجه به مطالب فوق, مى توان دوگانگى را در فرهنگ سياسى ايران مشاهده كرد كه
منجر به بحران مشروعيت نظام سياسى حاكم گرديد و زمينه هاى انقلاب را فراهم آورد.
عنوان: خطمشى هاى عمومى دولت پهلوى اول (رضا شاه)
استاد راهنما: دكتر سيد رحيم ابوالحسنى
استاد مشاور: حجه الاسلام والمسلمين نجف لك زايى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: رحمت عباس تبار
پژوهش حاضر درصدد بررسى مهم ترين عوامل و علل اتخاذ خطمشى هاى دولت رضاشاه است;
از اين رو در فصل اول, ابتدا تعريف مناسبى از خطمشى ارائه داده و عوامل ساختارى,
كاركردى و شخصيتى در تعيين خطمشى هاى رضاشاهى را تإثيرگذار و مهم دانسته است.
در فصل دوم, به طور مفصل به ساختارهاى سياسى و اجتماعى و اقتصادى اواخر عصر
قاجار و اوايل عصر پهلوى, اشاره شده است. ساختار سياسى قاجاريه داراى يك رژيم
سياسى بسته سنتى و استبدادى بود و نهاد حكومت تنها نهاد خطمشى گذار تلقى مى شد و
مردم تنها فرمانبر حكمرانان خود بودند. وضع اقتصادى جامعه نيز به طور اسفبارى
عقب مانده بود. اقتصاد, معيشتى, شبانى و بر پايه كشاورزى سنتى بود كه كاركرد
چندانى در رفاه اجتماعى و اقتصادى نداشت.
در فصل سوم, به مهم ترين سياست ها و خطمشى هايى كه رضاشاه پس از به قدرت رسيدن
در سال ١٣٠٤ با هدف توسعه, نوسازى و مدرنيسم دنبال كرد, پرداخته شده است. پس از
توضيح نابه سامانى ها وكاستى هاى دوره قاجاريه, از نيازهاى اساسى ايران عصر رضاشاه
به تقويت ارتش قوى, تغيير و تحول اقتصاد معيشتى به اقتصاد تجارى و صنعتى,
ارتباطات, تقويت فرهنگ و ايجاد يك انسجام ملى اشاره شده است.
مهم ترين خطمشى هاى رضاخان عبارت بودند از فرهنگى, سياسى, اجتماعى و اقتصادى.
درباب سياست هاى فرهنگى با شعار تجددطلبى و ملى گرايى (ناسيوناليسم) به بهانه
توسعه و نوسازى, به مخالفت هاى شديد با روحانيت و مذهب پرداخت. رضاشاه به علت
گرايش هاى شخصى و همچنين تفكرات برخى منورالفكران غربزده و حتى نيروهاى بيگانه
مانند اردشير جى ريپورتر, اسلام و روحانيت را مانع عمده بر سر راه توسعه و
مدرنيسم مى دانست; از اين رو با برخى خطمشى ها همچون كشف حجاب, قانون نظام وظيفه,
قانون متحدالشكل كردن البسه و اوقاف به مقابله با روحانيت پرداخت. در سياست هاى
اجتماعى عمدتا بر روى ايلات و عشاير كه در زمان قاجاريه از قدرت بالايى برخوردار
بودند, فشار وارد آورد.
خطى مشى هاى سياسى رضاشاه به ايجاد و تقويت ارتش جديد كه عمده ترين هدف او بوده,
منجر شد. ارتش موثرترين ابزار تقويت قدرت و اجراى برنامه هاى توسعه و نوسازى و
مدرنيسم بود. درباب اقتصادى نيز از بارزترين سياست هاى رضاشاه, ايجاد خط آهن
سراسرى شمال ـ جنوب, ارتباط راه ها و غيره بود. همچنين برخى از كارخانجات صنعتى
و مصرفى نيز در اين دوره احداث شد.
عنوان: حضور آمريكا در خليج فارس و تهديد امنيت ملى جمهورى اسلامى ايران
(دهه١٩٩٠)
استاد راهنما: سيد عبدالقيوم سجادى
استاد مشاور: دكتر سعيد تائب
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: مهدى اكبرى
امنيت ملى براى هر كشورى تلاش در جهت حفظ و مصونيت در مقابل خطرات داخلى و
خارجى است. امنيت ملى جمهورى اسلامى ايران براى مسوولان آن در درجه اول اهميت و
اولويت تمام برنامه ها و سياست ها قرار داد.
منطقه خليج فارس به دليل وجود منابع نفتى و وابستگى جهان صنعتى غرب به آن يكى
از استراتژيك ترين و مهم ترين مناطق جهان است. اين اهميت تا بدان جاست كه هميشه
بزرگ ترين و قدرتمندترين كشورهاى جهان سعى كرده اند حضور خود را در اين منطقه
تقويت و گسترش دهند; در اين راستا ايالات متحده پس از خروج بريتانيا در دهه
هفتاد ميلادى, به طور رسمى وارد منطقه گرديد و پس از جنگ دوم خليج فارس در ١٩٩١
حضور خود را به طور گسترده اى افزايش داد.
خليج فارس براى ايران نيز به دليل سواحل طولانى اين كشور و شاهراه حياتى اقتصاد
ايران بودن اهميت فوق العاده اى دارد; از اين رو حضور گسترده نظامى آمريكا در
منطقه تهديدى براى منافع و امنيت ملى جمهورى اسلامى ايران محسوب مى گردد, چرا كه
دو كشور پس از انقلاب اسلامى ايران, به دو دشمن تبديل شدند و حضور آمريكا در
منطقه مى تواند تهديدى جدى و بالقوه براى ايران محسوب شود; از اين رو پژوهش حاضر
درصدد است تا به اين پرسش اصلى پاسخ گويد كه ((حضور آمريكا در خليج فارس در دهه
٩٠ چه تهديداتى را براى جمهورى اسلامى ايران موجب شد و استراتژى ايران در قبال
اين تهديدات چه بوده است؟)) در پاسخ به اين سوال, به نظر مى رسد كه جمهورى اسلامى
ايران در برابر حضور نظامى آمريكا در خليج فارس اقدام به اتخاذ استراتژى
((بى طرفى مثبت)) كرده است. به همين جهت, مباحث استراتژىهاى امنيتى گوناگون,
اهميت منطقه خليج فارس از زواياى مختلف, اهداف و استراتژىهاى آمريكا در منطقه و
تعريف و تبيين استراتژى مذكور, مورد بررسى قرار گرفته است.
عنوان: موانع مشاركت سياسى بانوان در جمهورى اسلامى ايران
استاد راهنما: دكتر سيد رحيم ابوالحسنى
استاد مشاور: حجه الاسلام والمسلمين سيد محمدتقى آل سيد غفور
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: الهام اشراقى آرانى
اين پژوهش درصدد تبيين موانع مشاركت سياسى زنان در جامعه امروز ايران است. بر
اين اساس به نظر مى رسد ويژگى هاى فرهنگى خانواده, جامعه و زنان مانع از مشاركت
سياسى زنان هستند. پژوهش حاضر براساس نظريه تفسيرگرايى ماكس وبر بوده و از دو
روش اسنادى و پيمايشى استفاده مى كند.
تحقيق حاضر در چندين فصل سامان يافته است: فصل اول, به طرح تحقيق اختصاص دارد
و فصل دوم, كه ادبيات تحقيق است به تعريف مفهوم مشاركت سياسى, انواع و سطوح
مشاركت, موانع مشاركت سياسى و موانع عمده مشاركت سياسى زنان مى پردازد; فصل سوم,
تاريخچه مشاركت سياسى زنان در ايران را به صورت اجمالى مورد بررسى قرار مى دهد;
فصل چهارم, به روش شناسى تحقيق اختصاص دارد. در اين راستا پرسش نامه اى تهيه شد و
جامعه آمارى حدود يكصد نفر از زنان شهرستان كاشان مورد مطالعه قرار گرفت; فصل
پنجم, سيماى پاسخ گويان است و در فصول بعدى به تجزيه داده ها و تحليل اطلاعات
برآمده از پرسش نامه پرداخته ايم. در پايان نتيجه گيرى از مباحث ارائه شده است.
عنوان: انديشه سياسى ابوالاعلى مودودى
استاد راهنما: حجه الاسلام والمسلمين منصور ميراحمدى
استاد مشاور: دكتر سيد احمد موثقى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: سيده نصرت شجاعى
هدف اين پژوهش, بررسى آرا و انديشه هاى سياسى ابوالاعلى مودودى در پاسخ به
مهم ترين بحران زمانه اش در زمينه اسلام و نظام سياسى است.
مودودى معتقد است بدفهمى و تعصب و ناآگاهى از اسلام و نظام سياسى آن باعث شده
هيچ تصوير روشنى از سبك زندگى اسلام ارائه نشود. در چنين شرايطى مودودى به دنبال
ارائه راه حل و راه درمان برمىآيد. او بر اين باور است كه بايد با پژوهش دقيق
درباره نظريه سياسى اسلام به شيوه علمى, تصويرى روشن از ماهيت, معنا, قصد و
اهميت نظام سياسى اسلام به دست آورد كه با چنين پژوهش نظامدارى است كه مى توان به
سردرگمى ها و نابه سامانى هاى به وجود آمده پايان داد.
عنوان: رابطه فرد و دولت از ديدگاه نهج البلاغه
استاد راهنما: حجه الاسلام والمسلمين منصور ميراحمدى
استاد مشاور: سيد محمدرضا شريعتمدار
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: طاهره كنعانى
پژوهش حاضر به بررسى رابطه فرد و دولت از ديدگاه نهج البلاغه مى پردازد. امام
على(ع) اين رابطه را متقابل مى دانند; از اين رو فرد يعنى مردم در قبال دولت,
وظايف و حقوقى دارند و دولت نيز در برابر مردم, وظايف و حقوقى دارد. در اين
راستا امام على بر اين نكته تإكيد مى كنند كه مردم و دولت بايد حقوق و وظايف
خود را بشناسند و پاسدار آن باشند. مردم با حمايت و انتقاد از دولت و امر به
معروف و نهى از منكر حاكمان, مشاركت فعالانه در دولت داشته باشند. در مقابل دولت
و زمامداران نيز بايد خدمت گزار مردم باشند و امنيت, عدالت, تربيت و رفاه را
براى مردم ايجاد كنند. روشن است كه حقوق متقابل از رابطه متقابل نشإت مى گيرد.
عنوان: مفهوم و جايگاه مصلحت در نظام سياسى از ديدگاه امام على(ع)
استاد راهنما: حجه الاسلام والمسلمين منصور ميراحمدى
استاد مشاور: دكتر عليرضا صدرا
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: طاهره جوانمرد
از آن جا كه سيره عملى و نظرى ائمه در امر حكومت دارى مى تواند در جهت پيشبرد
اهداف حكومت اسلامى موثر باشد و از طرفى مى دانيم كه حضرت على(ع) تشكيل حكومت
داده است; از اين رو مى توان جايگاه مصلحت در نظام سياسى حضرت على را مطالعه كرد.
مصلحت را مى توان به معناى رعايت مقتضيات زمان و مكان تعريف كرده و از آن جا كه
تمام مذاهب اسلامى به ضرورت تشكيل حكومت اسلامى عقيده دارند, وجود يك نظام سياسى
در رإس حكومت اسلامى ضرورى و بررسى نقش مصلحت در چنين نظامى جايگاه والايى خواهد
داشت و مى تواند براى حاكمان مفيد واقع شود. پس لازم است براى اين امر به آيات و
رواياتى كه به بحث نظام سياسى مربوط مى شوند مراجعه شود, از جمله آيات مربوط به
شورا, آمادگى دفاعى و احكام حكومتى. سپس لازم است به بررسى مصلحت در سيره عملى و
نظرى امام على بپردازيم كه به طور مثال مى توان به خطبه فلسفه سكوت, نامه
مالك اشتر و تعيين مقدار ماليات و زكات به دست آن حضرت اشاره كرد.
عنوان: انديشه سياسى شيخ مفيد
استاد راهنما: سيد صادق حقيقت
استاد مشاور: حجه الاسلام و المسلمين محمد جواد ارسطا
دانشجو: مرتضى ابراهيمى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
قرن چهارم هجرى, دوره رشد و شكوفايى انديشه هاى شيعى است. در اين مقطع زمانى,
به دليل تضعيف اقتدار خلفاى عباسى و ظهور دولت مقتدر شيعى آل بويه, شيعيان فرصت
يافتند به تبيين انديشه هاى خود و ارائه آنها به جامعه علمى بپردازند.
شيخ مفيد, فقيه و متكلم تواناى شيعى, در اين فضاى متلاطم و پرجنجال فكرى با
استوارى تمام قد برافراشت و به نشر فرهنگ و دفاع از تفكر شيعى پرداخت. در اين
عصر كه شيعه به تازگى دستش از امام معصوم كوتاه شده بود, اين چالش پيش آمد كه
چه كسى جانشينى امام را به عهده مى گيرد و چه كسى لياقت هدايت جامعه شيعى را
دارد. در اين خصوص شيخ مفيد با صلابت به ارائه نظريه خود كه از كتاب و سنت
استنباط كرده بود پرداخت. وى فقهاى جامع الشرايط را جانشين امام در مرجعيت دينى
دانسته و در زمينه رهبرى سياسى نيز فقيهانى كه از توانايى لازم و كافى براى
هدايت امور شيعيان برخوردارند را مإذون و منصوب از طرف امام عصر مى دانست.
عنوان: تساهل و تسامح در انديشه امام خمينى(ره)
استاد راهنما: حجه الاسلام والمسلمين نجف لك زايى
استاد مشاور: حجه الاسلام والمسلمين سيدعلى ميرموسوى
دانشجو: ابوالفضل آژند
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
فرضيه اصلى پژوهش حاضر اين است كه آرا و عملكرد امام خمينى در باره تساهل و
تسامح مبتنى بر اجراى قانون اساسى, اصول اساسى اسلام, عدم توطئه عليه نظام و
رعايت مصلحت نظام اسلامى بوده است. از اين رو در فصل اول, پيشينه تاريخى موضوع
تساهل وتسامح, معناى لغوى تساهل و تسامح در كتب لغت و معناى مصطلح آن در انديشه
متفكران غربى و اسلامى, تقسيم بندى تساهل و تسامح از ابعاد مختلف و موافقان
تساهل و تسامح در غرب و اسلام مورد بررسى قرار گرفته است. فصل دوم, به حدود و
ثغور تساهل و تسامح در انديشه امام خمينى اختصاص يافته است; از اين رو مواردى
كه از اصول ثابت انديشه امام خمينى محسوب مى شود, از بيانات ايشان استخراج شده
است كه در آن موارد, امام خمينى جايى براى تساهل و تسامح نمى ديد و شدت عمل و
قاطعيت از خود نشان مى داد, نظير رعايت نكردن قانون اساسى, زير پا گذاشتن اصول
مسلم اسلام, توطئه عليه نظام اسلامى. در اين موارد امام خمينى با هر شخص و نهادى
در هر مقام و منصبى برخورد قاطعى مى كردند. در فصل سوم, تساهل و تسامح در نظريه
امام خمينى مورد ارزيابى قرار گرفته است. براى اين منظور واژه هايى نظير آزادى,
دموكراسى, انتخابات و حقوق اقليت ها در بيانات ايشان تبيين شده است. در ادامه
تساهل وتسامح درسيره عملى امام خمينى بررسى شده است.
عنوان: عناصر نظارتى در حكومت اسلامى
استاد راهنما: حجه الاسلام والمسلمين محمد جواد ارسطا
استاد مشاور: حجه الاسلام والمسلمين نجف لك زايى
دانشجو: حسن افخمى اردكانى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
قدرت محور اساسى در روابط جامعه است; از اين رو درباره آن مباحث زيادى مطرح
شده است. يكى از مباحث عمده در موضوع قدرت, بحث كنترل و نظارت بر قدرت است,
چراكه تجربه تاريخى نشان مى دهد كه كشورهايى كه قدرت در آنها به صورت مطلق و
متمركز بدون هيچ عنصر نظارتى حاكم بوده دير يا زود به فساد كشيده شده و از
ايفاى نقش اصلى خود كه حفظ منافع ملى كشور است باز مانده اند; بنابراين امروزه
كشورهاى زيادى هستند كه براى فرار از اين حالت به يك رشته ابزار هايى تمسك
مى كنند تا بر قدرت حاكم كشور, نظارت و كنترل كرده و آن را در مسير صحيح هدايت
كنند. برهمين اساس در حكومت اسلامى چهار عنصر اساسى پيش بينى شده است كه عبارتند
از:
بيعت, امر به معروف و نهى از منكر, النصيحه لائمه المسلمين, شورا, كه مردم در
قالب اين چهار عنصر, نقش اساسى در كنترل قدرت حاكم ايفا مى كنند و همچنين در
حكومت اسلامى بحث صفات و خصوصيات شخصى حاكم نيز مطرح است كه اين نوع عناصر
نظارتى در حكومت هاى غير دينى كمتر مورد توجه قرار مى گيرد.
عنوان: نقش زمان و مكان در انديشه سياسى صاحب جواهر١
استاد راهنما: حجه الاسلام دكتر داود فيرحى
استاد مشاور: حجه الاسلام محمد جواد ارسطا
دانشجو: احمد جبلى نائينى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
اين پژوهش به بررسى تإثير عوامل جامعه شناختى زمان صاحب جواهر بر تفكر و
انديشه سياسى وى مى پردازد. بدين منظور در فصل اول, محيط اجتماعى صاحب جواهر و
شرايط و تحولات سياسى اجتماعى و نظامى ايران به عنوان تنها حكومت مدعى شيعه
تبيين شده كه از جمله به سوانح و تحولات زير اشاره شده است: رابطه علما با سلطان
و عوامل تعيين كننده و موثر بر آن, جنگ هاى ايران و روس و نقش علما در اين
جنگ ها, همچنين روابط سياسى و نظامى ايران و عثمانى و جايگاه علما در اين روابط.
در فصل دوم, ابتدا, از جمله زندگى اجتماعى و تحصيلات صاحب جواهر, دوران زعامت
مرجعيت و سيادت ايشان بر حوزه علميه نجف و كارهاى فرهنگى, علمى و عمرانى ايشان
در نجف بيان شده و سپس انديشه سياسى صاحب جواهر و استدلالات ايشان بر روايات نصب
و حكومت و دليل عقل و اجماع علما بر ولايت فقيه به طور مفصل مورد بحث قرار گرفته
است. در فصل سوم, توضيح داده شده كه چگونه در اثر مقتضيات و شرايط آن زمان
مرحوم صاحب جواهر ولايت فقيه را به صورت گسترده درك كرده و حكم آن را بيان كرده
است. در پايان به اين نتيجه مى رسيم كه محيط اجتماعى و شرايط زمان و مكان باعث
شد تا مرحوم صاحب جواهر ضرورت حضور ولايت فقيه را در عرصه هاى سياسى, اجتماعى,
اقتصادى و حتى نظامى جامعه احساس كند و حكم به ولايت مطلقه فقيه بدهد و در اثر
تجربه تلخى كه از همكارى علما با سلطان در زمان قاجار حاصل شده بود, اجازه
واگذارى ولايت به غير را هم ندهد.
عنوان: استراتژىهاى سياست خارجى دولت اسلامى
استاد راهنما: محمد ستوده آرانى
استاد مشاور: سيدصادق حقيقت
دانشجو: على خراسانى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
جهت گيرى كلى هر نظام , جايگاه و چگونگى بقا, انطباق و تحول آن را به طور كلى
در مقابل ديگر بازيگران و محيط تعيين مى كند. دولت اسلامى نيز به عنوان عضوى از
نظام بين الملل, ناگزير است نظرى دو سويه به راهبردها داشته باشد, يعنى از يك
سو, در پى اتخاذ سمت گيرىهايى باشد كه منافع ملى خويش را تإمين كند و از سوى
ديگر, با مبانى و دستورهاى اسلامى منافات نداشته باشد. بر اين اساس, رساله حاضر
درپى مطالعه اين سوال اصلى است كه راهبردهاى سياست خارجى دولت اسلامى را چگونه
مى توان ترسيم كرد؟
در پاسخ به اين سوال مى توان گفت كه راهبردهاى سياست خارجى دولت اسلامى مى تواند
تحت تإثير متغيرهاى متعددى قرار گيرد; اما دو متغير ساختار نظام بين الملل و
اسلامى يا غير اسلامى بودن طرف مقابل از نقش و اهميت بيشترى برخوردار هستند. بر
اين اساس, دولت اسلامى مى تواند داراى راهبردهاى اتحاد, بى طرفى مثبت وعدم تعهد
واقعى يعنى ((نه شرقى و نه غربى)) باشد.
عنوان: روابط ديپلماتيك از ديدگاه قرآن و سنت
استاد راهنما: سيد صادق حقيقت
استاد مشاور: محمد ستوده
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
دانشجو: غلامعلى شيخى
پس از گذشت چهارده قرن از ظهور اسلام و تولد علوم و فنون جديد, اين سوال مطرح
مى شود كه اسلام راجع به اين پديده ها چه نظرى دارد؟ آيا راجع به آن اعلام نظر كرده
است يا خير, چرا و چگونه؟
يكى از پديده هاى قرن اخير, روابط ديپلماتيك است كه از اصول مسلم روابط خارجى
كشورها در قرن معاصر به شمار مى رود.
رعايت اصول روابط ديپلماتيك يك رشته محدوديت هايى را براى كشورها از جمله
دولت اسلامى ايجاد مى كند براى مثال پذيرش عهدنامه وين, كه باعث مى شود در صورت
استمداد مسلمانى در بلاد كفر, نتوان به وى كمك كرد و يا پذيرش اصل ولايت مطلقه
فقيه كه تمامى مسلمانان را موظف مى نمايد از وى اطاعت كنند و حال آن كه ممكن است
مسلمانى در بلاد كفر باشد.
حال سوال اين است كه دولت اسلامى چگونه مى تواند در حين رابطه با ديگر كشورها و
عمل به عهدنامه هاى بين المللى, ملتزم به اصل ولايت مطلقه فقيه باشد يا جهاد
ابتدايى را در عصر غيبت امام معصوم(ع) جايز بداند؟
چنين به نظر مى رسد اصل ديگرى به نام اصل ((اوفوا بالعقود)) راهگشاى اين مشكل
باشد كه بر اين اصل در اسلام بسيار تإكيد شده است.
عنوان: نقش بازاريان در انقلاب اسلامى
استاد راهنما: دكتر شجاع احمدوند
استاد مشاور: سيدصادق حقيقت
دانشجو: مهدى قانعى اردكانى
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
پژوهش حاضر به نقش بازاريان در انقلاب اسلامى مى پردازد و سوال اصلى آن اين است
كه علل اقتصادى و فرهنگى حمايت و مشاركت بازاريان از انقلاب اسلامى چيست؟ علت
اقتصادى مشاركت بازاريان در اين نهضت, سرمايه دارى تجارى آنان بود. آنها براى
مقابله با گرايش شديد نظام پهلوى به سرمايه دارى صنعتى كه موجب تضعيف اقتصاد
بازاريان و سرمايه دارى تجارى مى شد به حمايت از انقلابيون و تغيير دهندگان اين
روند مى پرداختند. علل فرهنگى نيز در اين حمايت نقش به سزايى داشت. ترويج فرهنگ
غربى دستيز با فرهنگ سنتى و مذهبى در دوره پهلوى, بازاريان را كه علاقه مند به
فرهنگ مذهبى بودند برانگيخت و براى احيا و تقويت اين فرهنگ به حمايت از
انقلابيون پرداختند.
عنوان: نظريه امامت در انديشه سياسى علامه حلى و ابن تيميه
استاد راهنما: حجه الاسلام والمسلمين دكتر داود فيرحى
استاد مشاور: دكتر عليرضا صدرا
دانشجو: حسنعلى قلى زاده سرچشمه
مقطع: كارشناسى علوم سياسى
با توجه به اين كه اهل سنت فكر مى كردند نظام خلافت, نظام اصيل اسلامى است و
خلافت به دست مغول ها حذف گرديده, از اين رو مغول ها را طرد مى كردند و شيعيان چون
خلافت را هم نادرست مى دانستند; لذا از لحاظ نظرى چندان فرقى بين دولت جائر كافر
يا سنى وجود نداشت. شيعيان براى طرح اين ديدگاه به مسإله كلامى امامت به ويژه
ويژگى ها و شرايط امام مشروع در مقابل اهل سنت مى پرداختند.
با دقت در مطالب فصل اول مى توان به اين نتيجه رسيد كه تحولات سياسى- اجتماعى
موجب طرح انديشه ها و اختلافات اعتقادى بين علامه حلى و ابن تيميه گرديد. از آن
جايى كه بررسى انديشه سياسى اين دو انديشمند براى دوره كارشناسى بسيار سنگين و
مشكل بود, از اين رو فقط به انديشه امامت در ديدگاه هاى اين دو انديشمند بسنده
كرده و همچنين بيشتر از كتب منهاج الكرامه و منهاج السنه و... بهره جسته ايم.